Op 8 juli 2026 namen wij afscheid van een bijzonder mens. Een man die voor velen van ons onlosmakelijk verbonden was met Jazzpodium De Tor. Jarenlang was Wilton een van de drijvende krachten, niet iemand die altijd op de voorgrond stond, maar wel iemand zonder wie veel mooie momenten eenvoudigweg niet hadden bestaan.
Zoals een goede bassist weet hoe belangrijk het fundament van de muziek is, zo was Wilton ook een fundament binnen De Tor. Betrouwbaar, betrokken en altijd gedreven door kwaliteit. Hij was de man die voortdurend de verbinding tussen klassieke muziek en jazz zocht. En vond… In De Tor mochten wij daar regelmatig van meegenieten. Als klassiek bassist kende hij als geen ander de discipline die daarbij hoort. De partituur geeft de weg aan, de dirigent bepaalt de koers en de musicus voert uit wat is opgeschreven. Spelen wat er staat…
Toch had Wilton juist een enorme bewondering voor jazzmusici. Voor mensen die de moed, de creativiteit en het vakmanschap hebben om te improviseren. Musici die ter plekke iets nieuws creëren. Die niet terugvallen op wat al op papier staat, maar die hun eigen muzikale verhaal vertellen op het moment zelf. Hij wist hoeveel kennis, ervaring en beheersing daarvoor nodig zijn. Want improvisatie lijkt misschien vrijheid, maar achter die vrijheid schuilt een diep vakmanschap.
Wilton had één eenvoudig maar krachtig uitgangspunt in alles wat hij deed: als je het doet, moet je het goed doen.
Hàlf werk was niets voor hem. Hij had respect voor mensen die hun vak verstaan, die hun talent ontwikkelen en die streven naar kwaliteit. Of het nu om muziek ging of om andere zaken in het leven: inzet, deskundigheid en toewijding waren voor hem belangrijke waarden. Die houding bepaalde ook zijn liefde voor de concerten in De Tor. Hij genoot niet alleen van de muziek zelf, maar vooral van de musici die hun instrument werkelijk beheersten.
Dat zag hij, dat hoorde hij en dat bewonderde hij. Dat verwachtte hij ook. Van anderen, èn van zichzelf.
Wat je doet, moet je goed doen!
Wij denken terug aan een man die veel heeft betekend voor de klassieke muziek in Twente, voor De Tor en voor de mensen om hem heen. Een man met een scherp oor voor kwaliteit, een groot hart voor muziek en een diepe waardering voor vakmanschap. Een bassist die de basis legde waarop anderen konden schitteren.
Het allerlaatste concert van het seizoen van Jazzpodium de Tor is traditiegetrouw gereserveerd voor de ware onbetaalde (lees: onbetaalbare) liefhebbers, anders verwoord: amateurs. Organisator sinds vele jaren Peter Westers had vijf ensembles weten te strikken (hij werd door Tor- voorzitter Willem Habers hiervoor beloond met een vloeibaar geschenk), helaas moest wegens ziekte het laatste combo (Jazzitive) verstek laten gaan, waardoor de Jam Session eerder kon beginnen. Al vroeg stroomde de zaal van de Tor vol om het eerste combo te beluisteren: Square Jazztet. Niet alle solisten waren even kundig en hingen iets te veel aan het thema, maar het ensemblespel was degelijk en werd ook nog eens strak geregisseerd door Ad Smit. Het betrof hier zelfs een octet, met o.a. vier blazers en een vibrafonist: een zeldzame bezetting!
Op dinsdag 16 juni 2026, vindt in Scheveningen de traditionele veiling van het eerste vaatje plaats. Een dag later kunnen de liefhebbers ervan gaan smullen. Bigband NSJM tapt uit een geheel ander vaatje: al op de laatste dag van deze maand presenteren Joris Bolhaar en zijn medemuzikanten de nieuwe, zij het niet groene, maar rode haring: het album Red Herring. Een drietal stukken, uiteraard zonder uitjes, viel al te proeven op deze avond: het titelstuk Red Herring, All Yours (ooit Liedje 5) en Memory Lane Street Parade. Het ligt overigens in de bedoeling dat het album van EP-formaat in de nabije toekomst nog uitgebreid gaat worden tot een heus album.
Een optreden van deze bigband betekent altijd (lees verder:)
ENSCHEDE, Jazzpodium de Tor, vrijdagavond 15 mei 2026. Concert door het Michael Moore Universe Quartet met Michael Moore (altsax en klarinet), Guillermo Celano (gitaar), Omer Govreen (contrabas) en Onno Govaert (drums). Programma: ‘Ballads & Dedications’.
In januari ging het concert niet door vanwege de weersomstandigheden, maar vrijdag konden we dan toch genieten van het Michael Moore Universe Quartet. Uit de Tor-kroniek blijkt dat Michael Moore (altsax en klarinet) acht keer eerder in De Tor optrad, steeds in formaties met wisselende samenstellingen. De eerste was in december 1980 met de gelegenheidsformatie Meeting Nine, de negatieve recensie in De Telegraaf was zeker niet aan het spel van Michael te wijten. De laatste keer met Wild Man Conspiracy in 2019 was Guillermo Celano (gitaar) er ook al bij. Een memorabel concert was met de formatie SOSA (met Ernst Glerum, Evert Hekkema, Misha Mengelberg en Harry Piller) op 4 november 1994: het concert waarbij Jan Wolkers spontaan 1000 gulden op de bar legde voor een nieuwe piano. Misha Mengelberg en de Instant Composers Pool (ICP) zijn ook de rode draad in de carrière van Michael Moore (1954). Hij komt eind jaren zeventig vanuit de VS naar Nederland met de band Available Jelly, en vestigt zich in 1982 definitief in Amsterdam om in het ICP Orchestra te spelen. Zijn stilistische wendbaarheid, zijn alom bejubelde toon op altsax en (vooral) klarinet, en zijn leesvaardigheid maken hem tot een veelgevraagd ‘sideman’ in de Nederlandse improvisatie-scene. In december 2025 zagen we hem nog in het Muziekcentrum in Enschede met Ab Baars als gastsolist bij de Misha Mengelberg-tribute van het Jazz Orchestra of the Concertgebouw.
In het Michael Moore Universe Quartet heeft hij de ruimte om zijn eigen weg te gaan, die hij soms mist in het ICP Orchestra (zie de serie Jazzportretten). De muzikanten behoren tot de avant-garde van de jazz in Amsterdam, maar komen uit verschillende windstreken: Michael Moore uit Californië, Guillermo Celano uit Buenos Aires, Omer Govreen uit Tel Aviv, Onno Govaert uit Tilburg. De titel ‘Ballads & Dedications’ geeft al een indruk van de veelzijdigheid van het programma dat ze brachten. Ik zou het willen omschrijven als “avontuurlijke jazz voor gevorderden”.
Het eerste nummer Listen! was toegewijd aan de saxofonist Sean Bergin (de Grote Vriendelijke Reus, afkomstig uit Zuid-Afrika). Het liet meteen de grote variatie in klankkleuren en het goed op elkaar afgestemde spel van de muzikanten zien, die we de rest van de avond konden verwachten. Het nummer begon heel rustig, maar het kreeg later meer ‘schwung’. Naast het spel van Michael Moore (afwisselend op altsax en klarinet) was daarbij een bepalende rol voor Guillermo Celano op de gitaar, maar ook contrabas en drums waren voor de specifieke sound onmisbaar. Het programma bevatte stukken die Moore de afgelopen 45 jaar veel heeft gespeeld op het Leidseplein en leverde een prachtige reis op langs een scala aan muziekgenres (wals, bolero, folk, rock, funk) en landen (Verenigde Staten, Griekenland, Italië). Ook de voor het ICP-gedachtegoed kenmerkende ‘springerigheid’ en experimentele karakter van de jazzmuziek ontbrak niet. Wie de nieuwe CD en het boek met alle songs van Michael wil bemachtigen, kan op donderdag 28 mei terecht in het Bimhuis in Amsterdam.
De term ‘universe’ in de naam van het kwartet verwijst natuurlijk naar het universum. Nu kennen we uiteraard in het natuurlijke universum de beroemde formule van Albert Einstein E=mc2 (in de jazz al eens door Count Basie gebruikt als subtitel van zijn The Atomic Mr. Basie). Is het mogelijk ook voor het jazzuniversum (de impact van de jazz) een vergelijkbare eigen formule te ontwikkelen? Ik denk dat dit kan op basis van de vier kwaliteiten die ik in mijn eerdere recensies heb genoemd. Deze formule luidt: Zeggingskracht is een functie van Techniek, Verbeeldingskracht en Improvisatievermogen (Z=fTVI). De menselijke factor is het verschil tussen het natuurlijke universum en het jazzuniversum. Die komt naar voren in de ‘f’ in de formule die staat voor de interactie op twee niveaus waarin de impact van de jazz tot stand komt: tussen de jazzmusici onderling en tussen de jazzmusici en het publiek. Soms zijn er momenten in een concert waarin alles klopt en de musici en het publiek in elkaar op lijken te gaan. Dat zijn de magische momenten in de jazz – misschien zijn dit wel de Stolen Moments waar Oliver Nelson het over had – die je alleen kunt beleven en voelen als je er zelf bij bent.
Het gaat volgens mij meer om ‘het publiek zit op het puntje van z’n stoel-momenten’ dan ‘het publiek gaat helemaal uit z’n dak-momenten’, dat laatste kan altijd nog bij het welverdiende applaus. Deze momenten zijn (gelukkig) niet in een formule of een algoritme te vatten. Voor de (gevorderde) jazzliefhebber waren er vrijdag veel van dat soort ‘pareltjes’ te ontdekken.
Het is bijna wonderbaarlijk dat de programmeurs van Jazzpodium de Tor nog jazzmusici kunnen vinden, die alhier nog nooit gespeeld hebben. Logisch, jong talent als de 21-jarige trombonist Maarten Combrink is nog niet zo heel lang bezig, maar dat ik de naam van de gepokt en gemazelde saxofonist Jeroen Manders of die van contrabassist Erik Roobaard nergens aantrof in de archieven van Jazzkroniek de Tor, is op z’n minst opzienbarend te noemen. Andere namen waren wat bekender: zowel pianist Juraj Stanik als drummer Wim Kegel waren aanwezig bij het gouden jubileum van de Tor (wegens Corona in Mystiek Theater) en de pianist die Stanik verving (Marc van Roon) hadden we ook al eens mogen begroeten.
Toch stond hier een kwartet (plus één) te spelen, alsof (lees verder:)
Wellicht was de meivakantie er debet aan dat er slechts 35 reserveringen waren binnengekomen voor het concert van afgelopen vrijdag in Jazzpodium de Tor. Voor wie er wél was, bleek de gang naar dit langstlevende vaderlandse jazzpodium een goede keuze, want wat wás het weer genieten geblazen. Dit laatste in letterlijke zin, want de combinatie van hout- en koperblaasinstrumenten vormt altijd een fraaie klankencombinatie, zeker indien de instrumentalisten van dermate hoge klasse zijn als Arjan Stam en Ewout Dercksen. Beide mannen kennen we natuurlijk (lees verder:)
