Aftrap met Last minute Combo

Vanaf Pennies from Heaven als opener en tot en met Parkers’ Mood als toegift elf min of meer bekende standards uitgevoerd door een bekwaam viertal dat dit eerste twintiger jaren Friday Torconcert de afwezigheid van de aangekondigde pianist Lex Jaspers had te compenseren. Jaspers was nog te ziek om naar Enschede te komen en zo traden naast de met hem gecontracteerde gitarist Vincent Koning en bassist Frans van Geest ter vervanging deze 10de januari pianist Bob Wijnen en saxofonist Sjoerd Dijkhuizen aan.

Allen vertrouwde gezichten op dit podium, aldus Tor-voorman Willem Habers en ter illustratie somde hij aantal concerten uit een verder verleden op. Niet zonder trots verwees hij daarbij naar www.jazzkroniekdetor.nl, de website die alle concerten, de desbetreffende muzikanten en de gespeelde nummers bijhoudt. Een best unieke registratie, welke jazzclub kan bogen op zo’n uitgebreide geschiedschrijving? Wat een getuigschrift voor de Tor!

Gellekink: “…..ik?”

De man die dat sinds jaar en dag bijhoudt is Ab Gellekink, die innemende kerel, altijd te vinden op de eerste kruk aan de bar. Niet zo zeer om zich daar aan consumpties te goed te doen, maar om in zijn rustige hoekje alle relevante feiten van de avond vast te leggen. Elke vrijdagavond weer. Vaak kan hij de gespeelde nummers uit het blote hoofd noteren, soms moet hij bij de muzikanten toch nog even navraag doen. Zo is een lexicon van jewelste ontstaan, tegelijk het harde bewijs van bijna een halve eeuw livejazz in Enschede. Vanwege zijn werk ontving Gellekink deze eerste avond van het jaar uit handen van Willem Habers de Zilveren Tor. Bravo Ab, zeer welverdiend!

Terug naar de muziek. Een gelegenheidskwartet dus, in allerijl die ochtend nog bijeen gebeld. Vier man in plaats van het beoogde trio met piano, gitaar en bas. Gelet op hun staat van dienst stond de inbreng van pianist Wijnen en saxofonist Dijkhuizen ook garant voor een prima voorstelling en het zou hun aandeel te kort doen door ze slechts weg te zetten als vervangers. Het zou nu gewoon een andersoortig concert worden. En zo ging het veeltallige publiek er ook maar voor zitten.

Toch altijd even wennen, zo’n drumloos bebopklupje. Aan swing ontbrak het zeker niet. De jazzhistorie telt daar ook vele overtuigende voorbeelden van, denk aan het jaren ‘50 trio van Oscar Peterson, met Herb Ellis op gitaar. Vincent Koning kon ook zo’n strakke, stuwende, beat neerleggen met lekker veel overgangsakkoordjes, vaak op elke tel bijna een andere greep. Maar veel meer dan in het aangehaalde voorbeeld had hij op solistisch gebied ook het nodige te vertellen. De afwisselend al dan niet met plectrum gespeelde passages gaven een gevarieerde klankkleur. Onvermijdelijke Wes Montgomery-associaties ook, maar hoe erg is dat?!

In a sentimental mood

Over Sjoerd Dijkhuizen kunnen we kort zijn: vakman met outstanding techniek. Mooi groot geluid waarmee hij tijdens zijn spel voortdurend refereert aan de grote bebop tenoristen. Je hoort Hank Mobley, een beetje Ben Webster, soms een vleugje vroege Coltrane-sound, en in de verte ook best wat Stan Getz. Maar los van die verschillende voorbeelden, hoor je als rode lijn de sporen van zijn leermeester Ferdinand Povel. Och, met dat alles kom je de avond heus goed door.
Voor Bob Wijnen was dit concert in De Tor nog een heel gedoe. De pianist had zijn repetities moeten onderbreken en was vanuit Den Haag naar Enschede gekomen om, terug via Den Haag zijn Hammandorgel ophalend, de zaterdagochtend aansluitend om 09:00 uur alweer in Hilversum te spelen. Ook Wijnen wist goed van wanten, aan zijn interactie met de saxofonist hoorde je dat die twee bepaald niet voor het eerst met elkaar speelden. Elegante pianist, en met zijn solo mooi op dreef in Embraceable You.
Ja, en dan Frans van Geest, weer zo’n goede bassist op bezoek. Hoort ongetwijfeld tot de top van Nederland. Droeg met zijn spel stevig bij aan het swinggehalte en nam in elk stuk wel een solo voor zijn rekening. Dat brengt zo’n gelegenheidsklupje ook wel mee, iedereen krijgt de beurt, op stukken die verder niet zo gek veel gezamenlijke voorbereiding behoeven. Op het nummer Avenue na misschien. De unisoni tussen sax en gitaar kwamen er best uit! Dat zullen ze tevoren toch wel hebben moeten doornemen, zou je veronderstellen.

Anders dan geprogrammeerd stond en hopelijk houden we het concert met Jaspers nog tegoed. Die recente CD van hem willen we toch ook wel live gehoord en gezien hebben. Maar de kop is eraf, een mooi nieuw jazzjaar is begonnen.

New Sound Jazz Machine: vaccin tegen kerstmuzak

Vaste prik. Het laatste Tor-concert van het jaar (20/12/19) is het podium voor de New Sound Jazz Machine. In 2014 was het een club van jonge honden die de lokaliteit ook toen al meteen plat kreeg, in de loop van de jaren is de machine behoorlijk ingespeeld geraakt, maar door de frisse composities en arrangementen van dirigent/bassist Joris Bolhaar blijft het predicaat ‘New Sound’ beslist van toepassing.
De NSJM-concerten hebben intussen zo’n reputatie dat keurig om negen uur aanwezig zijn buitensluiting tot gevolg heeft. Vol = vol. Da’s begrijpelijk, maar niet leuk, en al helemaal niet die donkerste dagen van het jaar. Ook met een flinke marge van een half uur, blijkt het etablissement al afgeladen vol. Acht uur dan, de volgende keer?

Zonder iets aan die belangstelling te willen afdoen, de Machine brengt zelf ook al heel wat manschappen mee: 19 + eigen geluidsman maakt alvast 20 personen. 5 trompetten, 4 trombones, 5 saxen en 5 ritmesectie – naast pi/b/dr en gitaar ook nog eens percussie. Een big big band. Een hoop decibellen dus ook, maar van een zeer aanstekelijke, blije soort.

Feature voor tp, as en ts

Nog zo’n ding: een avondlang kerstliedjes, da’s voor velen een hele beproeving. Ondanks hun klaarblijkelijke hitgevoeligheid is menigeen tegen deze tijd van het jaar wel helemaal klaar met Bing Crosby, Mariah Carey, Chris Rea, c.s.. Hoe anders kan het. Wat arrangeur Bolhaar met al die titels flikt is zo verrassend, aangenaam en onderhoudend. De verschillende orkestsecties, de afzonderlijke instrumenten, en überhaupt de instrumentatie waarbij van tijd tot tijd dwarsfluit, klarinet, basklarinet, tenortuba of orgel een rol krijgen, maakt de muziek nooit te voorspelbaar, laat staan sleets. Zo is alleen de bron nog het kerstrepertoire, de vorm en uitvoering zijn telkens avontuurtjes op zich. Ook de gekozen ritmes dragen daar aan bij: driekwarts (uiteraard, het is Kerstmis), ballads (ook uiteraard), maar ook van die Jezus-tempi (hoe toepasselijk, maar Joris is daar überhaupt wel van), funk of ska.

En dan hebben we het nog niet eens gehad over de afzonderlijke muzikanten. Prima voor elkaar, het moet ook heerlijk zijn om in zo’n setting je kunsten te kunnen vertonen. Geen namen verder al maak ik graag een uitzondering voor zangeres (en saxofoniste) Nadya Bolhaar, in de loop van de tijd zijn haar vocale bijdragen in dit orkest zo samengesmolten, dat het niet meer is als zo vaak: een band met daar voor de gelegenheid een vocalist bijgevoegd. Haar zang is een natuurlijke eenheid met het orkest geworden. Heeft uiteraard te maken met de geruime tijd dat ze al samen optrekken maar ook met de haar toebedeelde plek in de arrangementen. Een beetje flauw misschien: en ze zong voor twee!

Oppassen dat deze terugblik niet over de top gaat, maar het was gewoon goed. Een feest vol verrassende elementen. Een heel best concert. En een prettig vaccin tegen al die kerst-muzak. Zeer, zeer Tor-waardig. De volgende keer dan maar om acht uur klaar gaan zitten, want het was van de eerste tot de laatste minuut zeer de moeite waard. Zo houden we het wel uit tot het nieuwjaarsconcert van 10 januari!

Uitgezwaaid

Afgelopen zondag 15/12 was er een heel speciaal feestje in De Tor: een uitzwaai-concert voor saxofonist Niels Bijl die met zijn gezin volgende week naar Australië verhuist.
Een beetje verstopt en eigenlijk vooral voor genodigden maar voor die paar nog open plekken was er een soort van vrije zit. Nou ja, je moest er maar net van op de hoogte zijn. Hoe dan ook, vol was het!
Bijzondere man, die Niels. Ongetwijfeld één van de grote muzikanten uit Twente. Vanuit Haaksbergen kwam hij al vanaf zijn veertiende regelmatig in De Tor. Op de fiets of meeliftend. Saxofoon spelen en de jazz beheersten zijn leven, spelen in bandjes met de lokale toppers. Door naar het conservatorium en sindsdien druk praktiserend musicus, docent en ook initiatiefnemer van allerlei mooie culturele events. Uitgerekend de Amerikaanse tenorgigant en jazzheld Johnny Griffin bracht Bijl ertoe om van de jazz te switchen naar de klassieke muziek, een terrein waar voor de saxofoon nog zo veel te exploreren is. En dat deed hij. Hij speelde in de toonaangevende ensembles, nam meerdere CD’s op en coachte vele jonge saxofonisten naar een hoger plan. Een bijzonder en wel zeer geslaagd initiatief was de oprichting van The Four Baritones en in het verlengde daarvan het ontstaan van ‘het Bariton Instituut’.
Het uitzwaaifeestje van de 15de december werd een ongekend muziekspektakel waaraan tientallen topmuzikanten hun medewerking verleenden. Voor al die mannen en vrouwen was er ruimte voor één muziekstuk, op een avond die vijf (!) uur duurde – en netto in muziek toch zekere vier uur. Maar de tijd vloog om. Wat een feest, waar Niels uiteraard ook nog wat van zijn kunnen ten beste gaf.
Eind veertig, en hij verplaatst zijn carrière naar de andere kant van de wereld. Dat gaat ‘m daar zeker ook lukken met zijn talent, vaardigheden en verbindende persoonlijkheid. Deze avond was een mooie ode aan een gedreven muzikant en Tor-bezoeker (en bespeler) vanaf zijn prilste jeugd, die toezegde hier voor bijzondere muziekprojecten zeker nog eens terug te keren.
Saluut Niels, bedankt voor je vele prachtige muziek en heel veel succes in jullie nieuwe leven.