ENSCHEDE, Jazzpodium de Tor, vrijdagavond 15 mei 2026. Concert door het Michael Moore Universe Quartet met Michael Moore (altsax en klarinet), Guillermo Celano (gitaar), Omer Govreen (contrabas) en Onno Govaert (drums). Programma: ‘Ballads & Dedications’.
In januari ging het concert niet door vanwege de weersomstandigheden, maar vrijdag konden we dan toch genieten van het Michael Moore Universe Quartet. Uit de Tor-kroniek blijkt dat Michael Moore (altsax en klarinet) acht keer eerder in De Tor optrad, steeds in formaties met wisselende samenstellingen. De eerste was in december 1980 met de gelegenheidsformatie Meeting Nine, de negatieve recensie in De Telegraaf was zeker niet aan het spel van Michael te wijten. De laatste keer met Wild Man Conspiracy in 2019 was Guillermo Celano (gitaar) er ook al bij. Een memorabel concert was met de formatie SOSA (met Ernst Glerum, Evert Hekkema, Misha Mengelberg en Harry Piller) op 4 november 1994: het concert waarbij Jan Wolkers spontaan 1000 gulden op de bar legde voor een nieuwe piano. Misha Mengelberg en de Instant Composers Pool (ICP) zijn ook de rode draad in de carrière van Michael Moore (1954). Hij komt eind jaren zeventig vanuit de VS naar Nederland met de band Available Jelly, en vestigt zich in 1982 definitief in Amsterdam om in het ICP Orchestra te spelen. Zijn stilistische wendbaarheid, zijn alom bejubelde toon op altsax en (vooral) klarinet, en zijn leesvaardigheid maken hem tot een veelgevraagd ‘sideman’ in de Nederlandse improvisatie-scene. In december 2025 zagen we hem nog in het Muziekcentrum in Enschede met Ab Baars als gastsolist bij de Misha Mengelberg-tribute van het Jazz Orchestra of the Concertgebouw.
In het Michael Moore Universe Quartet heeft hij de ruimte om zijn eigen weg te gaan, die hij soms mist in het ICP Orchestra (zie de serie Jazzportretten). De muzikanten behoren tot de avant-garde van de jazz in Amsterdam, maar komen uit verschillende windstreken: Michael Moore uit Californië, Guillermo Celano uit Buenos Aires, Omer Govreen uit Tel Aviv, Onno Govaert uit Tilburg. De titel ‘Ballads & Dedications’ geeft al een indruk van de veelzijdigheid van het programma dat ze brachten. Ik zou het willen omschrijven als “avontuurlijke jazz voor gevorderden”.
Het eerste nummer Listen! was toegewijd aan de saxofonist Sean Bergin (de Grote Vriendelijke Reus, afkomstig uit Zuid-Afrika). Het liet meteen de grote variatie in klankkleuren en het goed op elkaar afgestemde spel van de muzikanten zien, die we de rest van de avond konden verwachten. Het nummer begon heel rustig, maar het kreeg later meer ‘schwung’. Naast het spel van Michael Moore (afwisselend op altsax en klarinet) was daarbij een bepalende rol voor Guillermo Celano op de gitaar, maar ook contrabas en drums waren voor de specifieke sound onmisbaar. Het programma bevatte stukken die Moore de afgelopen 45 jaar veel heeft gespeeld op het Leidseplein en leverde een prachtige reis op langs een scala aan muziekgenres (wals, bolero, folk, rock, funk) en landen (Verenigde Staten, Griekenland, Italië). Ook de voor het ICP-gedachtegoed kenmerkende ‘springerigheid’ en experimentele karakter van de jazzmuziek ontbrak niet. Wie de nieuwe CD en het boek met alle songs van Michael wil bemachtigen, kan op donderdag 28 mei terecht in het Bimhuis in Amsterdam.
De term ‘universe’ in de naam van het kwartet verwijst natuurlijk naar het universum. Nu kennen we uiteraard in het natuurlijke universum de beroemde formule van Albert Einstein E=mc2 (in de jazz al eens door Count Basie gebruikt als subtitel van zijn The Atomic Mr. Basie). Is het mogelijk ook voor het jazzuniversum (de impact van de jazz) een vergelijkbare eigen formule te ontwikkelen? Ik denk dat dit kan op basis van de vier kwaliteiten die ik in mijn eerdere recensies heb genoemd. Deze formule luidt: Zeggingskracht is een functie van Techniek, Verbeeldingskracht en Improvisatievermogen (Z=fTVI). De menselijke factor is het verschil tussen het natuurlijke universum en het jazzuniversum. Die komt naar voren in de ‘f’ in de formule die staat voor de interactie op twee niveaus waarin de impact van de jazz tot stand komt: tussen de jazzmusici onderling en tussen de jazzmusici en het publiek. Soms zijn er momenten in een concert waarin alles klopt en de musici en het publiek in elkaar op lijken te gaan. Dat zijn de magische momenten in de jazz – misschien zijn dit wel de Stolen Moments waar Oliver Nelson het over had – die je alleen kunt beleven en voelen als je er zelf bij bent.
Het gaat volgens mij meer om ‘het publiek zit op het puntje van z’n stoel-momenten’ dan ‘het publiek gaat helemaal uit z’n dak-momenten’, dat laatste kan altijd nog bij het welverdiende applaus. Deze momenten zijn (gelukkig) niet in een formule of een algoritme te vatten. Voor de (gevorderde) jazzliefhebber waren er vrijdag veel van dat soort ‘pareltjes’ te ontdekken.
Setlist: (1) Listen!; (2) Cockroach Waltz; (3) Shine; (4) Keftoo; (5) Tinto; (6) Chain Saw; (7) Louisiana; (8) Fascination; PAUZE; (9) Untitled: E Melody/E Groove; (10) The 5th Eye; (11) Spiros; (12) Buon Giorno; (13) Grizzly Creek; (14) I’m a Workin’ Man; (15) Project 83.
Geschreven door: Rik Reussing
Foto’s van: Jan Geelen
Gehoord op: 15 mei 2026
